Kurdun Yaptığını Yapmak
Bir adamın elsiz olduğunu ve bir pazarda her çeşit el satıldığını farz ediniz. O farazî[1] pazara giden bu adam, insan eli satılan dükkâna vardığında, bu elin üzerinde yüz elli bin lira etiketini ve yanı başında kurt eli satılan dükkânda ise kurt elinin üzerinde yüz elli lira etiketini müşâhede[2] etse, elbette ki ne pahasına olursa olsun insan eline müşteri olacak ve onu satın almak isteyecektir.
Şimdi, bu adam yüz elli bin lirayı ödeyerek insan elini aldıktan sonra, o el ile kurdun elinin yaptığı işi yapsa, ne kadar divânelik etmiş olacaktır.
İşte, kendisine takılan bu cihanbaha[3] cihâzat-ı insaniye[4] ile hayvanatın yaptığı işleri işleyen bir kimsenin, ne derece hasârete[5] düştüğünü bu misalle kıyas ediniz!
[1] Farazî: Var saymaya, farz ve takdire dayanan, gerçek olmayıp farz edilmiş olan, hipotetik.
[2] Müşâhede: Gözle görme, gözlem sonucunda varılan görüş, kanaat, teşhis.
[3] Cihanbaha: Dünyalar kıymetinde.
[4] Cihâzat-ı insaniye: İnsanın duyu ve organları.
[5] Hasâret: Zarar, ziyan.
Bu konuda geri bildirim bırakın