Tertip ve Tanzim
Tek başına kalmış bir çark, bir motor, bir taş veya mücerret[1] elektrik cereyanı kumaş dokuyamadıkları hâlde, bir araya geldiklerinde bir mensucat fabrikası oluyor ve bu fabrikada çeşitli kumaşlar istihsal[2] ediliyor.
Bu bir araya gelme fiili, fabrikadaki bütün âletleri ve aralarındaki münasebetleri bilen ve umumun mâliki olan bir zâtı bedâhetle[3] gösteriyor.
Aynı şekilde, tek başına kalmış toprak, güneş, hava, su, ay ve yıldızlar; insan, hayvan ve nebatat gibi mahsuller veremeyecekleri hâlde, bu cansız mahlûkat da bir tertip ile ve nihayet hikmetle bir araya getirilmiş ve kâinat, kâmil mânâsıyla bir insan fabrikası hâlini almıştır.
Elbette bu şuursuz azîm cirimler,[4] bir Müdebbir’in tedbiriyle, bir Hakîm’in hikmetiyle ve bir Kadîr-i Zülcelâl’in kudretiyle bu vaziyeti alıyorlar.
[1] Mücerret: Düşüncede var olan, zihinde soyutlama, tecrit yoluyla elde edilen, soyut.
[2] İstihsal: Meydana getirme, hâsıl etme, üretme, üretim.
[3] Bedâhet: Apaçık.
[4] Cirim: Cisim.
Bu konuda geri bildirim bırakın